Niet iedereen mag zomaar steunkousen dragen. Bij bepaalde aandoeningen kunnen steunkousen schadelijk zijn en de klachten verergeren in plaats van verbeteren. Het gaat dan met name om mensen met ernstige slagaderlijke doorbloedingsstoornissen, bepaalde huidaandoeningen of ernstig hartfalen. In dit artikel lees je wanneer steunkousen gevaarlijk kunnen zijn, welke contra-indicaties er bestaan en wat je kunt doen als steunkousen voor jou niet geschikt zijn.
Wanneer zijn steunkousen gevaarlijk voor de gezondheid?
Steunkousen zijn gevaarlijk wanneer ze de bloedcirculatie verder belemmeren in plaats van ondersteunen. Dit gebeurt met name bij mensen bij wie de slagaders al onvoldoende bloed naar de benen en voeten transporteren. De druk van een steunkous kan de doorbloeding in dat geval verslechteren en leiden tot ernstige weefselschade.
Steunkousen werken door druk van buitenaf op de benen uit te oefenen. Bij gezonde aders helpt die druk het bloed richting het hart te pompen. Maar wanneer de slagaders zelf al vernauwd of beschadigd zijn, kan extra druk de situatie verslechteren. De benen krijgen dan te weinig zuurstof en voedingsstoffen, wat kan leiden tot pijn, wonden en in ernstige gevallen zelfs weefselafsterving.
Welke aandoeningen zijn een contra-indicatie voor steunkousen?
Steunkousen zijn gecontra-indiceerd bij aandoeningen waarbij de bloedtoevoer naar de benen al verminderd is of waarbij de huid bijzonder kwetsbaar is. De meest voorkomende contra-indicaties zijn:
- Perifeer arterieel vaatlijden (PAV): een aandoening waarbij de slagaders in de benen vernauwd zijn, waardoor de bloedtoevoer ernstig beperkt is
- Ernstig hartfalen: bij een sterk verminderde hartfunctie kan extra veneuze druk het hart overbelasten
- Ernstig oedeem door hartproblemen: wanneer vochtophoping het gevolg is van hartfalen in plaats van veneuze insufficiëntie
- Ernstige huidinfecties of open wonden op de benen: steunkousen kunnen wonden irriteren of infecties verergeren
- Gevoelloosheid in de benen (perifere neuropathie): de druk van een kous kan dan ongemerkt schade veroorzaken
- Ernstige oedemen door nierfalen of leverfalen: de oorzaak van het oedeem moet eerst worden behandeld
Bij twijfel over een van deze aandoeningen is het altijd verstandig een arts of specialist te raadplegen voordat je steunkousen gaat dragen.
Hoe weet je of je steunkousen veilig mag dragen?
Of je steunkousen veilig mag dragen, bepaal je het best samen met een arts of verpleegkundige. Een eenvoudige meting van de enkel-armindex (ABI) kan aantonen of de bloedtoevoer naar de benen voldoende is. Een ABI-waarde onder de 0,6 betekent doorgaans dat steunkousen niet veilig zijn.
Ga bij de volgende situaties altijd eerst naar een arts voordat je steunkousen aanschaft of draagt:
- Je hebt of hebt gehad last van slagadervernauwing of claudicatio intermittens (etalagebenen)
- Je hebt diabetes met complicaties zoals gevoelloosheid of slechte wondgenezing
- Je hebt open wonden, zweertjes of een actieve huidinfectie op de benen
- Je hebt ernstig hartfalen of nierproblemen
- Je benen voelen gevoelloos aan of je hebt moeite met het waarnemen van druk en temperatuur
Een zorgprofessional kan niet alleen beoordelen of steunkousen veilig zijn, maar ook adviseren over de juiste drukklasse. Steunkousen zijn er in verschillende sterktes, en een te hoge drukklasse kan zelfs bij mensen zonder contra-indicaties klachten veroorzaken.
Mag je steunkousen dragen na een operatie of bij een wond?
Na een operatie mogen steunkousen in veel gevallen wel worden gedragen, maar dit hangt sterk af van het type operatie en de toestand van de wond. Antitrombosekousen worden na operaties zelfs actief voorgeschreven om trombose te voorkomen. Bij open wonden of actieve infecties op de benen zijn steunkousen echter gecontra-indiceerd.
Na een operatie aan de benen, heupen of buik schrijven zorgverleners vaak lichte compressiekousen voor. Deze worden gedragen om de bloedcirculatie te bevorderen en de kans op een trombosebeen te verminderen. Dit is een medisch voorgeschreven gebruik dat verschilt van het dagelijks dragen van steunkousen bij veneuze klachten.
Bij wonden geldt: zolang de wond niet volledig gesloten is, vormt een steunkous een risico. De druk kan de genezing belemmeren en bacteriën insluiten. Zodra de wond genezen is en de arts toestemming geeft, kan het dragen van steunkousen weer worden hervat.
Wat zijn de risico’s van steunkousen bij diabetes?
Bij diabetes kunnen steunkousen risico’s opleveren wanneer er sprake is van diabetische neuropathie of slechte doorbloeding. Door verminderd gevoel in de benen merkt iemand met diabetes niet altijd wanneer een kous te strak zit of drukplekken veroorzaakt. Dit kan leiden tot wonden die moeilijk genezen.
Mensen met diabetes die steunkousen willen dragen, doen er verstandig aan dit altijd eerst te bespreken met hun behandelend arts of podotherapeut. Wanneer de bloedcirculatie en het gevoel in de benen nog voldoende zijn, kunnen steunkousen ook bij diabetes veilig worden gedragen. Regelmatige controle van de huid is dan wel essentieel. Let op roodheid, drukplekken of irritatie, en trek de kousen onmiddellijk uit bij pijn of ongemak.
Zijn er alternatieven als steunkousen niet mogen worden gedragen?
Wanneer steunkousen niet mogen worden gedragen, zijn er andere manieren om de benen te ondersteunen en klachten te verminderen. De meest geschikte oplossing hangt af van de onderliggende oorzaak en wordt bepaald in overleg met een arts.
Mogelijke alternatieven zijn:
- Lymfedrainage: een manuele of machinale behandeling die het lymfevocht helpt afvoeren
- Beenhoogligging: regelmatig de benen omhoog leggen om de vochtafvoer te bevorderen
- Zachte compressie met zwachtels: in sommige gevallen kan een verpleegkundige zwachtels aanleggen die minder druk uitoefenen dan een kous
- Medicamenteuze behandeling: bij oedeem door hart- of nierproblemen worden vaak plasmiddelen (diuretica) voorgeschreven
- Aanpassing van leefstijl: meer bewegen, minder zout eten en voldoende drinken kan helpen bij licht oedeem
Bespreek altijd met een arts welke aanpak het meest geschikt is voor jouw situatie, zeker wanneer er sprake is van een medische aandoening.
Hoe Eritek helpt bij het veilig uittrekken van steunkousen
Voor mensen die steunkousen mogen dragen, maar moeite hebben met het uittrekken, biedt Eritek praktische hulpmiddelen die de zelfstandigheid vergroten. Buigen, reiken en kracht zetten is voor veel mensen met beperkte mobiliteit een dagelijkse uitdaging, maar met de juiste hulpmiddelen wordt dit een stuk eenvoudiger.
De hulpmiddelen van Eritek zijn specifiek ontwikkeld voor mensen die moeite hebben met dagelijkse handelingen. Ze zijn duurzaam, herbruikbaar en geschikt voor langdurig gebruik. Wat Eritek onderscheidt:
- Stevige constructie die jarenlang meegaat
- Geschikt voor zowel thuisgebruik als gebruik door zorgprofessionals
- Hulpmiddelen voor het uittrekken van steunkousen
- Ondersteunt de zelfredzaamheid en vermindert de afhankelijkheid van mantelzorgers
Wil je weten welk hulpmiddel het beste bij jouw situatie past? Bekijk de mogelijkheden op de pagina over steunkousen zelfstandig aan- en uittrekken of neem direct contact op met Eritek voor persoonlijk advies. Eritek helpt je graag verder bij het vinden van de juiste oplossing.