Steunkousen verhogen de bloeddruk in de grote bloedvaten over het algemeen niet op een klinisch relevante manier. De compressie die steunkousen uitoefenen, verbetert juist de bloedcirculatie in de benen en vermindert veneuze stuwing. Toch zijn er specifieke situaties waarin mensen met een bepaalde medische voorgeschiedenis voorzichtig moeten zijn. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over steunkousen en bloeddruk.
Hoe beïnvloeden steunkousen de bloedcirculatie?
Steunkousen beïnvloeden de bloedcirculatie door een geleidelijke druk van buitenaf op de beenspieren en bloedvaten uit te oefenen. Die druk is het hoogst bij de enkel en neemt naar boven toe geleidelijk af. Hierdoor worden de vaten samengedrukt, wat het bloed actief omhoog duwt richting het hart en terugvloed voorkomt.
Bij mensen met spataderen, chronische veneuze insufficiëntie of oedeem raken de kleppen in de aders verzwakt. Bloed zakt dan terug naar de benen en hoopt zich op. Compressiekousen compenseren dit mechanisme van buitenaf. Ze ondersteunen de veneuze pomp, zodat het bloed efficiënter terugkeert naar het hart.
Dit effect heeft ook gevolgen voor de algehele circulatie. Doordat er meer bloed terugkeert naar het hart, neemt het slagvolume licht toe. Bij gezonde mensen reguleert het lichaam dit probleemloos. Bij mensen met bepaalde hartaandoeningen of een sterk verminderde pompfunctie kan dit extra belasting geven, maar dat is een uitzondering die altijd onder medisch toezicht staat.
Kunnen steunkousen de bloeddruk meetbaar verhogen?
Steunkousen kunnen de bloeddruk in de grote lichaamscirculatie licht beïnvloeden, maar bij de meeste gebruikers is dit effect minimaal en klinisch niet significant. Het compressie-effect is primair lokaal gericht op de benen en heeft geen directe werking op de bloeddruk in de arm, die standaard wordt gemeten bij een bloeddrukmeting.
Wat steunkousen wél doen, is de veneuze terugvloed verhogen. Meer bloed dat terugkeert naar het hart kan het hartminuutvolume licht verhogen, wat theoretisch een kleine stijging van de systolische bloeddruk kan veroorzaken. In de praktijk is dit effect bij gezonde en stabiel behandelde patiënten verwaarloosbaar klein.
Bij mensen met orthostatische hypotensie (een plotselinge bloeddrukdaling bij opstaan) worden compressiekousen zelfs ingezet als behandeling. Ze voorkomen dat bloed naar de benen zakt, waardoor de bloeddruk stabieler blijft. In dit geval is het verhogen van de bloeddruk juist het beoogde therapeutische effect.
Wanneer zijn steunkousen gevaarlijk bij hoge bloeddruk?
Steunkousen zijn niet automatisch gevaarlijk bij hoge bloeddruk, maar er zijn situaties waarin ze met extra voorzichtigheid of helemaal niet gebruikt mogen worden. De combinatie van compressie en bepaalde medische aandoeningen vraagt altijd om een beoordeling door een arts of specialist.
Situaties waarbij steunkousen gecontra-indiceerd kunnen zijn:
- Perifeer arterieel vaatlijden (PAV): bij verminderde slagaderlijke doorbloeding in de benen kan compressie de bloedstroom verder belemmeren en weefselschade veroorzaken.
- Ernstig hartfalen: de verhoogde veneuze terugvloed kan het hart extra belasten als de pompfunctie al sterk verminderd is.
- Ongecontroleerde hoge bloeddruk: bij een sterk verhoogde en instabiele bloeddruk is voorzichtigheid geboden, ook al is het directe effect van steunkousen beperkt.
- Diabetische neuropathie: verminderd gevoel in de benen maakt het moeilijker om te merken of de kous te strak zit of drukplekken veroorzaakt.
- Huidinfecties of open wonden: compressie op een aangedaan gebied kan de genezing belemmeren.
Het is dus niet de bloeddruk op zichzelf die het gebruik van steunkousen gevaarlijk maakt, maar de onderliggende aandoeningen die er soms mee samenhangen.
Wat zegt de arts over steunkousen en bloeddruk?
Artsen en vasculaire specialisten beschouwen steunkousen bij de meeste patiënten als veilig, ook bij mensen met gecontroleerde hoge bloeddruk. De aanbeveling is altijd om steunkousen te gebruiken op basis van een medische indicatie en met de juiste compressieklasse, die door een zorgprofessional wordt bepaald.
Compressieklassen lopen uiteen van klasse 1 (lichte compressie) tot klasse 4 (zeer sterke compressie). Hoe hoger de klasse, hoe groter het effect op de circulatie en hoe belangrijker een medische beoordeling vooraf. Voor dagelijks gebruik bij lichte oedemen of preventie volstaat vaak klasse 1 of 2, die bij de meeste mensen zonder risico gedragen kan worden.
Artsen adviseren ook om bij twijfel altijd een enkel-brachiale index (EBI) te laten meten. Dit is een meting die de bloeddruk in de enkel vergelijkt met die in de arm, en geeft inzicht in de slagaderlijke doorbloeding. Een lage EBI-waarde is een signaal dat compressietherapie niet zonder meer veilig is.
Hoe trek je steunkousen veilig aan met beperkte mobiliteit?
Steunkousen aantrekken met beperkte mobiliteit is voor veel mensen een dagelijkse uitdaging. De kous moet strak zitten, maar vraagt tegelijk om buigen, reiken en kracht in de handen. Met de juiste techniek en hulpmiddelen is dit veilig en zelfstandig te doen, zonder dat je je hoeft te forceren.
Zo trek je steunkousen veilig aan in een aantal stappen:
- Trek de kous aan in de ochtend: de benen zijn dan nog niet gezwollen, waardoor de kous makkelijker past.
- Ga zitten op een stabiele stoel: dit geeft steun en voorkomt dat je je evenwicht verliest.
- Gebruik een aantrektechniek of hulpmiddel: rol de kous tot de hiel en schuif hem dan geleidelijk omhoog, in plaats van hem in één beweging omhoog te trekken.
- Draag rubberen handschoenen: dit geeft grip op de stof en vermindert de kracht die je moet zetten.
- Controleer na het aantrekken: zorg dat er geen plooien in de kous zitten, want die kunnen drukplekken veroorzaken.
Voor mensen met ernstig beperkte mobiliteit, gewrichtsklachten of een operatief herstel zijn er specifieke hulpmiddelen voor steunkousen die dit proces aanzienlijk vereenvoudigen. Daarmee is het aantrekken minder afhankelijk van kracht en lenigheid.
Hoe Eritek helpt bij het veilig dragen van steunkousen
Voor mensen die dagelijks steunkousen dragen maar moeite hebben met het aan- en uittrekken, biedt Eritek praktische oplossingen die zelfstandigheid bevorderen. De hulpmiddelen van Eritek zijn speciaal ontwikkeld voor mensen met beperkte mobiliteit, gewrichtsklachten of een fysieke beperking, en zijn gebouwd om jarenlang mee te gaan.
Wat Eritek onderscheidt:
- Duurzame constructie: de hulpmiddelen zijn gemaakt van stevige materialen die intensief dagelijks gebruik aankunnen.
- Geschikt voor verschillende compressieklassen: ook steunkousen met hogere compressie kunnen met de juiste hulpmiddelen zelfstandig aangetrokken worden.
- Minder belasting voor mantelzorgers: doordat de gebruiker zelfstandiger is, neemt de dagelijkse zorgdruk af.
- Beschikbaar voor zowel eindgebruikers als zorgprofessionals: de producten worden ingezet in thuissituaties én in de professionele zorg.
Wil je weten welk hulpmiddel het beste past bij jouw situatie of die van een naaste? Neem contact op met Eritek voor persoonlijk advies. De specialisten helpen je graag bij het vinden van de juiste oplossing, zodat het dragen van steunkousen veilig, comfortabel en zelfstandig blijft.