Compressiekousen aantrekken bij een patiënt doe je door de kous binnenstebuiten te draaien tot aan de hiel, de voet correct te positioneren en de kous vervolgens stap voor stap omhoog te rollen over de enkel en het been. Dit vraagt om de juiste techniek, het juiste moment en soms een geschikt hulpmiddel. In dit artikel vind je praktische antwoorden op de meest gestelde vragen over het aantrekken van steunkousen bij patiënten.
Wat is de juiste techniek om compressiekousen aan te trekken?
De juiste techniek om compressiekousen aan te trekken is de zogenaamde omkeertechniek: draai de kous binnenstebuiten tot aan de hiel, schuif de voet erin en rol de kous daarna geleidelijk omhoog over het been. Zorg dat de hiel op de juiste plek zit voordat je verder gaat. Trekken aan de bovenkant van de kous beschadigt het materiaal en geeft een ongelijkmatige druk.
Een goede uitvoering van deze techniek verloopt als volgt:
- Draai de kous binnenstebuiten tot aan de hielpositie.
- Schuif de voet van de patiënt in het voetgedeelte en controleer de hielplaatsing.
- Rol de kous omhoog over de enkel, stap voor stap.
- Strijk eventuele plooien glad terwijl je de kous omhoogrolt.
- Controleer of de kous strak maar niet knellend zit en nergens omslaat.
Het glad strijken van plooien is belangrijk omdat vouwen in de kous lokale drukpunten kunnen veroorzaken, wat bij mensen met een verminderde doorbloeding of gevoeligheid tot huidproblemen kan leiden.
Wanneer is het beste moment om compressiekousen aan te trekken?
Het beste moment om compressiekousen aan te trekken is direct na het opstaan, nog voordat de patiënt heeft gelopen of lang rechtop heeft gezeten. Op dat moment zijn de benen nog niet opgezwollen en zit de kous makkelijker. Wacht de patiënt al enige tijd, laat hem of haar dan eerst tien tot vijftien minuten met het been omhoog liggen.
Vocht en zwelling nemen toe zodra iemand rechtop staat of zit, doordat de zwaartekracht invloed heeft op de vochthuishouding in de benen. Hoe langer gewacht wordt, hoe moeilijker het aantrekken van de steunkousen wordt en hoe minder effectief de compressie werkt gedurende de dag.
Welke hulpmiddelen maken het aantrekken van compressiekousen makkelijker?
Er zijn specifieke hulpmiddelen voor steunkousen die het aantrekken aanzienlijk makkelijker maken, zowel voor de patiënt zelf als voor de zorgverlener. De meest gebruikte zijn kousentrekkers en aantreekhulpjes die de kous openhouden zodat de voet er eenvoudig ingegleden kan worden zonder kracht te hoeven zetten.
Veelgebruikte hulpmiddelen zijn:
- Glijmiddelen of handschoenen: Rubberen handschoenen geven grip en verminderen de wrijving bij het aantrekken.
- Kousentrekkers met frame: Een frame houdt de kous open zodat de voet er eenvoudig ingegleden kan worden.
- Donut-vormige hulpstukken: Hiermee wordt de kous vooraf op een houder gespannen, waarna de patiënt de voet erin plaatst en de kous omhoog trekt.
- Elektrische of mechanische hulpmiddelen: Voor patiënten met ernstig beperkte mobiliteit bestaan er gemechaniseerde varianten die de kous zelfstandig aantrekken.
Op de pagina over zelfstandig steunkousen aan- en uittrekken vind je meer informatie over de beschikbare opties per situatie.
Hoe trek je compressiekousen aan bij iemand die niet kan meehelpen?
Bij een patiënt die niet kan meehelpen, trek je compressiekousen aan door de patiënt in rugligging te positioneren, het been licht te ondersteunen en de omkeertechniek te gebruiken zonder dat de patiënt actief kracht hoeft te zetten. De zorgverlener neemt alle handelingen over en werkt rustig en gecontroleerd.
Praktische aandachtspunten bij een volledig passieve patiënt:
- Leg de patiënt plat of met het hoofd licht omlaag om zwelling te minimaliseren.
- Ondersteun de enkel en de hiel bij het positioneren van de voet in de kous.
- Gebruik rubberen handschoenen voor grip en om de kous te beschermen.
- Werk in kleine bewegingen omhoog, zonder te trekken aan de rand van de kous.
- Controleer na het aantrekken of de kous nergens omslaat of knelt.
Bij patiënten met spasticiteit, sterke pijnprikkels of contracturen is extra voorzichtigheid geboden. Forceer nooit; raadpleeg bij twijfel een verpleegkundige of ergotherapeut voor een individuele aanpak.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij het aantrekken van compressiekousen?
De meest gemaakte fout bij het aantrekken van compressiekousen is trekken aan de bovenkant van de kous in plaats van rollen. Dit beschadigt de elastische vezels, vervormt de kous en geeft een ongelijkmatige drukverdeling. Ook het overslaan van de hielpositiecontrole is een veelvoorkomende fout met directe gevolgen voor comfort en effectiviteit.
Andere fouten die regelmatig voorkomen:
- Kousen aantrekken bij opgezwollen benen: De kous past dan niet goed en de compressie werkt niet optimaal.
- Plooien laten zitten: Dit veroorzaakt drukplekken, met name bij kwetsbare huid.
- Verkeerde maat gebruiken: Een te kleine kous knelt, een te grote kous geeft onvoldoende compressie.
- Kousen over natte huid aantrekken: Dit maakt het aantrekken moeilijker en kan de structuur van de kous belasten.
- Nagels of sieraden niet controleren: Scherpe randen beschadigen het materiaal snel.
Wanneer mag je geen compressiekousen aantrekken bij een patiënt?
Compressiekousen mogen niet worden aangetrokken bij een patiënt wanneer er sprake is van ernstige perifere arteriële vaatziekte, open wonden, infecties of huidaandoeningen op het been, of wanneer de arts compressietherapie heeft gecontra-indiceerd. In al deze situaties kan compressie de doorbloeding verder beperken of de huid beschadigen.
Andere situaties waarbij je eerst een arts of verpleegkundige moet raadplegen:
- Sterk opgezwollen benen door onbekende oorzaak.
- Recente trombose waarbij de behandeling nog niet is afgerond.
- Ernstig hartfalen waarbij vocht actief wordt behandeld.
- Diabetische neuropathie met verminderd gevoel in de voeten.
- Huidfragiliteit of actieve dermatologische aandoeningen.
Bij twijfel geldt altijd: overleg eerst. Het aantrekken van compressiekousen bij een contra-indicatie kan ernstige schade veroorzaken.
Hoe Eritek helpt bij het aantrekken van compressiekousen
Eritek ontwikkelt duurzame hulpmiddelen die zorgverleners en patiënten ondersteunen bij het aan- en uittrekken van steunkousen. De producten zijn ontworpen voor dagelijks gebruik in de zorg en thuis, met aandacht voor stevigheid, gebruiksgemak en lange levensduur.
Wat Eritek biedt voor deze situaties:
- Robuuste kousentrekkers die geschikt zijn voor zowel zelfstandig gebruik als gebruik door een zorgverlener bij een patiënt.
- Hulpmiddelen voor mensen met beperkte mobiliteit, ook bij passieve patiënten die niet actief kunnen meehelpen.
- Duurzame materialen die bestand zijn tegen intensief dagelijks gebruik in een zorgsetting.
- Informatie en advies via een workshop voor zorgprofessionals over de juiste toepassing van hulpmiddelen.
Wil je weten welk hulpmiddel het beste past bij jouw situatie of die van je patiënt? Neem contact op met Eritek voor persoonlijk advies.