Steunkousen dragen is medisch gezien nuttig en soms noodzakelijk voor mensen met een verminderde bloedsomloop in de benen. Ze oefenen druk uit op de bloedvaten, waardoor het bloed makkelijker terugstroomt naar het hart. Dit voorkomt klachten zoals zwelling, vermoeidheid en in ernstiger gevallen trombose of spataders. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over steunkousen, zodat je precies weet wanneer en hoe je ze het beste kunt gebruiken.
Voor wie zijn steunkousen bedoeld?
Steunkousen zijn bedoeld voor mensen die last hebben van veneuze klachten in de benen, zoals zwelling, zware benen, spataders of een verhoogd risico op trombose. Ze worden zowel preventief als therapeutisch ingezet, bij mensen van verschillende leeftijden en in uiteenlopende situaties.
In de praktijk zijn steunkousen nuttig voor een brede groep:
- Ouderen met een verminderde bloedsomloop of spataders
- Mensen die herstellen van een operatie of ziekenhuisopname
- Mensen met een zittend of staand beroep waarbij de benen weinig bewegen
- Zwangere vrouwen die last hebben van zwelling of spataders
- Mensen die langdurig reizen, bijvoorbeeld met het vliegtuig
- Patiënten met een verhoogd risico op diepe veneuze trombose
Steunkousen worden vaak voorgeschreven door een huisarts of specialist, maar zijn in veel gevallen ook zonder recept verkrijgbaar. Twijfel je of steunkousen voor jou geschikt zijn? Raadpleeg altijd een zorgprofessional voor persoonlijk advies.
Hoe werken steunkousen precies?
Steunkousen werken door middel van graduele compressie: de kous oefent de meeste druk uit op de enkel en minder druk hogerop het been. Dit drukverschil stimuleert het bloed om omhoog te stromen richting het hart, in plaats van te stagneren in de onderste ledematen.
De bloedvaten in de benen hebben kleppen die ervoor zorgen dat bloed niet terugzakt. Wanneer die kleppen minder goed functioneren door leeftijd, zwangerschap of een aandoening, kan het bloed zich ophopen. Steunkousen ondersteunen de vaatwand van buitenaf en compenseren zo de verminderde klepwerking.
De druk die een steunkous uitoefent, wordt uitgedrukt in millimeter kwik (mmHg). Hoe hoger de compressieklasse, hoe steviger de kous. Lichte steunkousen beginnen bij klasse 1 (15 tot 21 mmHg) en zijn geschikt voor preventief gebruik. Zwaardere klassen worden voorgeschreven bij medisch vastgestelde veneuze aandoeningen.
Wat zijn de klachten waarbij steunkousen helpen?
Steunkousen helpen bij klachten die ontstaan door een verstoorde bloedsomloop in de benen. De meest voorkomende indicaties zijn spataders, zwelling van de enkels en onderbenen, een zwaar of vermoeid gevoel in de benen, en het voorkomen van diepe veneuze trombose.
Concreet worden steunkousen ingezet bij de volgende klachten en situaties:
- Spataders (varices): Uitgezette aders die zichtbaar zijn onder de huid en pijn of een zwaar gevoel kunnen veroorzaken.
- Oedeem: Vochtophoping in de benen of enkels, vaak na lang staan of zitten.
- Diepe veneuze trombose (DVT): Een bloedstolsel in een diepe ader, waarbij steunkousen preventief of na behandeling worden ingezet.
- Posttrombotisch syndroom: Langdurige klachten na een doorgemaakte trombose, zoals pijn en zwelling.
- Chronische veneuze insufficiëntie: Een aandoening waarbij de aders structureel minder goed functioneren.
- Preventie tijdens reizen of operaties: Om het risico op trombose te verlagen bij langdurige immobiliteit.
Moet je steunkousen de hele dag dragen?
In de meeste gevallen worden steunkousen aangeraden om overdag te dragen, van het moment dat je opstaat tot het moment dat je gaat slapen. Wanneer je ligt, is de zwaartekracht minder van invloed op de bloedsomloop, waardoor de kous ‘s nachts doorgaans niet nodig is.
De exacte draagduur hangt af van de reden waarom je steunkousen gebruikt. Iemand die ze preventief draagt tijdens een lange vlucht heeft ze maar een paar uur nodig. Iemand met chronische veneuze insufficiëntie kan ze dagelijks het hele etmaal nodig hebben. Volg altijd het advies van je arts of zorgverlener over hoe lang en hoe vaak je de kousen moet dragen.
Een praktisch aandachtspunt: trek de steunkousen bij voorkeur aan voordat je opstaat, terwijl de benen nog horizontaal liggen en er nog weinig vochtophoping is. Zo zitten ze optimaal en zijn ze makkelijker aan te trekken.
Wat is het verschil tussen steunkousen en compressiekousen?
Het verschil tussen steunkousen en compressiekousen zit voornamelijk in de druk die ze uitoefenen en het doel waarvoor ze worden gebruikt. Steunkousen zijn lichtere kousen met een lagere compressiewaarde, geschikt voor preventief gebruik of lichte klachten. Compressiekousen hebben een hogere druk en worden ingezet bij medisch vastgestelde veneuze aandoeningen.
In de volksmond worden de termen steunkousen en compressiekousen vaak door elkaar gebruikt. Medisch gezien maakt men onderscheid op basis van de compressieklasse. Lichte steunkousen (klasse 1) zijn vrij verkrijgbaar en geschikt voor dagelijks preventief gebruik. Zwaardere compressiekousen (klasse 2, 3 of 4) worden op maat gemaakt of voorgeschreven en vergoed via de zorgverzekering bij een medische indicatie.
Wil je weten of je in aanmerking komt voor vergoeding van je steunkousen? Bekijk dan de vergoedingsmogelijkheden voor steunkousen voor meer informatie over de voorwaarden.
Hoe trek je steunkousen makkelijker aan en uit?
Steunkousen aantrekken is voor veel mensen een dagelijkse uitdaging, zeker bij hogere compressieklassen of bij verminderde mobiliteit. De meest effectieve aanpak is om de kous binnenstebuiten te vouwen tot aan de hiel, de voet erin te plaatsen en de kous daarna stap voor stap omhoog te rollen. Doe dit bij voorkeur terwijl je nog ligt of zit met gestrekte benen.
Aanvullende tips die het aantrekken makkelijker maken:
- Gebruik rubberen handschoenen voor een betere grip op het materiaal
- Zorg dat de huid droog is, want vocht maakt het moeilijker
- Trek de kous in kleine stappen omhoog in plaats van in één beweging
- Gebruik een hulpmiddel als bukken of kracht zetten pijnlijk of onmogelijk is
Veel mensen met beperkte mobiliteit, gewrichtsklachten of na een operatie hebben baat bij een speciaal hulpmiddel voor het uittrekken van steunkousen. Meer informatie hierover vind je op de pagina zelfstandig steunkousen aan en uittrekken.
Hoe Eritek helpt bij het dragen van steunkousen
Voor veel mensen is het dagelijks aan- en uittrekken van steunkousen de grootste drempel, niet het dragen zelf. Eritek ontwikkelt duurzame hulpmiddelen die mensen in staat stellen dit zelfstandig te doen, zonder hulp van een mantelzorger of zorgprofessional.
De hulpmiddelen van Eritek zijn specifiek ontworpen voor mensen met:
- Beperkte mobiliteit of gewrichtsklachten zoals artrose of reuma
- Moeite met bukken door rugproblemen of een recente operatie
- Verminderde handkracht waardoor het materiaal moeilijk vast te pakken is
- Een tijdelijke of blijvende fysieke beperking die dagelijkse verzorging bemoeilijkt
De producten zijn robuust en herbruikbaar, ontworpen voor langdurig dagelijks gebruik. Ze worden ingezet door zowel thuisgebruikers als zorgprofessionals in Nederland en daarbuiten. Wil je weten welk hulpmiddel het beste bij jouw situatie past? Neem contact op met Eritek voor persoonlijk advies.