Steunkousen aantrekken met een prothese of orthese vraagt om een andere aanpak dan bij een volledig intact been. De combinatie van een hulpmiddel aan het lichaam, een gevoelige stomp of huid en de beperkte mobiliteit die daar vaak bij hoort, maakt de handeling complexer. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderwerp, van de juiste volgorde tot de hulpmiddelen die het proces vereenvoudigen.
Welke uitdagingen ontstaan er bij het aantrekken van steunkousen met een prothese of orthese?
Bij het aantrekken van steunkousen met een prothese of orthese ontstaan er specifieke praktische problemen: de prothese of het orthopedische hulpmiddel belemmert de normale beweging, de stomp of huid is vaak gevoeliger dan een intact been, en de kracht en grip die nodig zijn om een steunkous omhoog te trekken zijn moeilijker te genereren. Dit maakt de handeling fysiek veeleisend en soms riskant zonder de juiste aanpak.
Mensen met een prothese missen de gebruikelijke anatomische referentiepunten die helpen bij het positioneren van de kous. Een orthese zit vast om het been en laat minder ruimte om de kous soepel te geleiden. Bovendien is de huid rondom een stomp of onder een orthese vaak kwetsbaarder, wat het risico op schaafwonden of irritatie vergroot als de kous met te veel weerstand wordt aangetrokken.
Daarnaast spelen vermoeidheid en beperkte handkracht een rol. Veel mensen die een prothese of orthese dragen, hebben ook elders in het lichaam beperkingen, waardoor de combinatie van factoren de handeling extra zwaar maakt.
Welke hulpmiddelen helpen bij het aantrekken van steunkousen met een prothese?
Er zijn specifieke hulpmiddelen voor het aantrekken van steunkousen die ook bij een prothese of orthese goed werken. De meest gebruikte zijn kousaantrekkers met een gleuf of frame waardoor de kous over de stomp of het been gegleden kan worden zonder dat de gebruiker ver moet bukken of veel kracht hoeft te zetten. Glijmiddelen en speciale applicatoren kunnen het proces verder vereenvoudigen.
De belangrijkste categorieën hulpmiddelen zijn:
- Frame-kousaantrekkers: een frame waarover de kous gespannen wordt, waarna de voet of stomp erin geplaatst wordt en de kous omhoog getrokken kan worden met een handvat of touw
- Gleuf-kousaantrekkers: geschikt voor mensen met beperkte buiging, omdat de kous via een gleuf over het been wordt gebracht zonder dat de handen de voet hoeven te bereiken
- Glijkousen of glijfolie: verminderen de weerstand bij het aantrekken en beschermen de huid
- Elektrische of mechanische kousaantrekkers: voor mensen met ernstige mobiliteitsbeperking of weinig handkracht
Voor mensen die ook moeite hebben met het aantrekken van kleding in het algemeen, biedt de DressBuddy aankledhulp een bredere oplossing voor zelfredzaamheid bij het aankleden.
Moet je de prothese aan- of uittrekken voordat je de steunkous aantrekt?
In de meeste gevallen trek je de steunkous aan voordat je de prothese aandoet. De steunkous wordt eerst over de stomp of het resterende been getrokken, waarna de prothese daaroverheen of aansluitend wordt aangebracht. Dit is de meest gangbare volgorde en wordt ook door de meeste revalidatiespecialisten aanbevolen.
Bij een orthese is de volgorde afhankelijk van het type. Sommige orthesen worden over de steunkous heen gedragen, andere vereisen dat de kous na de orthese wordt aangetrokken. Raadpleeg hiervoor altijd de instructies van de orthopedisch instrumentmaker of de behandelend specialist, omdat een verkeerde volgorde zowel de effectiviteit van de kous als het comfort van de orthese kan beïnvloeden.
Een praktische vuistregel: als de steunkous medisch geïndiceerd is voor de circulatie van het been of de stomp, hoort die altijd direct op de huid te zitten, dus voor eventuele hulpmiddelen die eroverheen gaan.
Hoe trek je steunkousen aan zonder de stomp of huid te beschadigen?
Om de stomp of gevoelige huid niet te beschadigen bij het aantrekken van steunkousen, is het belangrijk om de kous gelijkmatig en zonder schokbewegingen aan te trekken, gebruik te maken van een glijmiddel of glijkous, en nooit te forceren als er weerstand is. Zorg dat de huid droog en vrij van wondjes is voordat je begint.
Volg deze stappen voor een veilige aanpak:
- Controleer de huid van de stomp of het been op wondjes, roodheid of irritatie. Begin pas als de huid intact is.
- Breng eventueel een dun glijmiddel aan op de huid of gebruik een glijkous als tussenstap.
- Vouw de steunkous binnenstebuiten tot aan de hiel of het uiteinde, zodat je hem geleidelijk kunt oprollen in plaats van trekken.
- Gebruik een kousaantrekker om de kous te positioneren zonder dat je de stomp of voet met de handen hoeft te manipuleren.
- Trek de kous in kleine stappen omhoog, gelijkmatig verdeeld over de omtrek, zonder aan één kant meer te trekken dan de andere.
- Controleer na het aantrekken of de kous nergens knelt, plooit of ongemak veroorzaakt.
Bij twijfel over de juiste techniek is het raadzaam om een ergotherapeut of revalidatiespecialist te raadplegen. Zij kunnen de aanpak afstemmen op de specifieke situatie.
Kan een mantelzorger helpen bij het aantrekken van steunkousen bij een prothese?
Ja, een mantelzorger kan goed helpen bij het aantrekken van steunkousen bij iemand met een prothese of orthese, mits hij of zij de juiste techniek kent. De aanwezigheid van een tweede persoon vergemakkelijkt het positioneren van de kous en vermindert het risico op beschadiging van de huid, omdat de handelingen nauwkeuriger en met minder kracht kunnen worden uitgevoerd.
Voor mantelzorgers is het belangrijk om te weten hoe ze de kous correct spannen en oprollen, in welke richting de druk op de stomp of het been mag gaan, en wanneer ze moeten stoppen als de persoon pijn of ongemak aangeeft. Een korte instructie van een ergotherapeut of het bijwonen van een praktische workshop kan hierbij veel verschil maken.
Eritek biedt ook workshops voor mantelzorgers aan, gericht op het correct en veilig gebruik van hulpmiddelen bij het aankleden en het aan- en uittrekken van steunkousen.
Hoe Eritek helpt bij steunkousen aantrekken met een prothese of orthese
Eritek ontwikkelt duurzame hulpmiddelen die specifiek zijn ontworpen voor mensen met een fysieke beperking, verminderde mobiliteit of een bijzondere zorgvraag, zoals het dragen van een prothese of orthese. De producten zijn robuust, herbruikbaar en afgestemd op dagelijks gebruik.
Wat Eritek biedt voor deze situatie:
- Stevige kousaantrekkers die ook bij een afwijkende anatomie goed functioneren
- De Ort-O-Mate voor het zelfstandig uittrekken van steunkousen, ook bij beperkte mobiliteit
- Hulpmiddelen die zowel door de gebruiker zelf als door een mantelzorger eenvoudig te bedienen zijn
- Persoonlijk advies over welk hulpmiddel past bij de specifieke situatie
Wil je weten welk hulpmiddel het beste aansluit bij jouw situatie of die van jouw naaste? Neem contact op met Eritek voor persoonlijk advies zonder verplichtingen.