Je hebt steunkousen nodig als je last hebt van zwaar aanvoelende, gezwollen of vermoeide benen, zichtbare spataders, of als je beroepsmatig lang staat of zit. Steunkousen oefenen druk uit op de bloedvaten in je benen en bevorderen zo de bloedsomloop. Ze zijn zowel preventief als therapeutisch inzetbaar, afhankelijk van je klachten en de compressieklasse. In dit artikel vind je antwoord op de meest gestelde vragen over steunkousen, van symptomen en diagnose tot het dagelijkse gebruik.
Welke klachten wijzen op de behoefte aan steunkousen?
Klachten die kunnen wijzen op de behoefte aan steunkousen zijn onder andere een zwaar of moe gevoel in de benen, zichtbare aders, enkels die opzwellen aan het einde van de dag, een tintelend gevoel in de onderbenen of krampen in de kuiten. Deze klachten zijn vaak een teken dat het veneuze systeem de bloedsomloop niet goed genoeg ondersteunt.
De bloedsomloop in de benen werkt tegen de zwaartekracht in. Wanneer de aders de bloedstroom niet krachtig genoeg terugvoeren naar het hart, stapelt vocht zich op in de weefsels. Dit uit zich in de klachten hierboven. Mensen die veel staan of zitten op het werk, zwangere vrouwen, ouderen en mensen met overgewicht lopen een verhoogd risico.
- Zwaar of moe gevoel in de benen, vooral ‘s avonds
- Gezwollen enkels of voeten
- Zichtbare spataderen of blauwe aderen
- Tintelingen of een brandend gevoel in de onderbenen
- Krampen in de kuiten, met name ‘s nachts
- Een gespannen of strak gevoel in de huid van de onderbenen
Heb je meerdere van deze klachten tegelijk, dan is het verstandig om dit te bespreken met een arts of apotheker. Zij kunnen beoordelen of steunkousen zinvol zijn en welke klasse het meest geschikt is.
Wanneer schrijft een arts steunkousen voor?
Een arts schrijft steunkousen voor bij vastgestelde veneuze aandoeningen zoals spataderen, chronische veneuze insufficiëntie, lymfoedeem of een doorgemaakte trombose. Ook na een operatie aan de benen of bij een verhoogd risico op trombose, bijvoorbeeld tijdens langdurige bedrust of een vliegreis, kunnen steunkousen worden voorgeschreven.
Bij een verwijzing van de huisarts of specialist worden steunkousen op maat aangemeten door een gespecialiseerde bandagist of orthopedisch instrumentmaker. De arts bepaalt daarbij ook de benodigde compressieklasse op basis van de ernst van de aandoening.
Steunkousen die op medisch voorschrift worden verstrekt, kunnen in aanmerking komen voor vergoeding vanuit de zorgverzekering. Of dit het geval is, hangt af van je verzekering en de vastgestelde diagnose. Informeer bij je verzekeraar of via vergoeding steunkousen wat de mogelijkheden zijn.
Wat is het verschil tussen de compressieklassen van steunkousen?
Steunkousen zijn ingedeeld in compressieklassen op basis van de druk die ze uitoefenen op de benen, gemeten in millimeter kwik (mmHg). Hoe hoger de klasse, hoe sterker de compressie. Klasse 1 is licht en geschikt voor preventief gebruik, terwijl klasse 2 en hoger worden ingezet bij medisch vastgestelde aandoeningen.
Hieronder vind je een overzicht van de gangbare compressieklassen:
- Klasse 1 (15-21 mmHg): Lichte compressie. Geschikt voor preventief gebruik, bij licht gezwollen benen, langdurig staan of zitten, en tijdens de zwangerschap.
- Klasse 2 (23-32 mmHg): Matige compressie. Ingezet bij spataderen, na spataderoperaties, bij chronische veneuze insufficiëntie en lymfoedeem in een vroeg stadium.
- Klasse 3 (34-46 mmHg): Sterke compressie. Bestemd voor ernstige veneuze aandoeningen, ernstig lymfoedeem of post-trombotisch syndroom. Altijd op medisch voorschrift.
- Klasse 4 (meer dan 49 mmHg): Zeer sterke compressie. Uitsluitend op voorschrift en onder begeleiding van een specialist.
Klasse 1 steunkousen zijn vrij verkrijgbaar bij drogisterijen en apotheken. Klasse 2 en hoger worden doorgaans op maat aangemeten en vereisen medisch advies. Het is belangrijk om niet zomaar een hogere klasse te kiezen, omdat te sterke compressie bij bepaalde aandoeningen, zoals perifeer arterieel vaatlijden, schadelijk kan zijn.
Kun je ook zonder diagnose steunkousen proberen?
Ja, je kunt zonder diagnose steunkousen proberen, maar dan uitsluitend klasse 1. Deze lichte compressiekousen zijn vrij verkrijgbaar en geschikt voor mensen die last hebben van zware of vermoeide benen zonder dat daar een medische oorzaak aan ten grondslag ligt. Ze zijn ook populair bij mensen die beroepsmatig veel staan, zoals verpleegkundigen of kappers.
Klasse 1 steunkousen zijn een laagdrempelige manier om te ervaren of compressietherapie voor jou werkt. Merk je na enkele weken verbetering, dan bevestigt dat dat de klachten verband houden met de bloedsomloop. Merk je geen verschil of worden de klachten erger, dan is een bezoek aan de huisarts verstandig.
Let wel: bij twijfel over de oorzaak van je klachten, bij diabetes, hartproblemen of een slechte doorbloeding van de slagaders, raadpleeg je altijd eerst een arts voordat je steunkousen draagt. Compressie is in die gevallen niet altijd geschikt.
Hoe weet je of steunkousen daadwerkelijk helpen?
Steunkousen helpen daadwerkelijk als je klachten zoals zwaarheid, vermoeidheid en zwelling merkbaar verminderen tijdens of na het dragen. Een positief effect is doorgaans al binnen enkele dagen tot weken merkbaar, mits de kousen de juiste maat en compressieklasse hebben en dagelijks worden gedragen.
Trek de kous ‘s ochtends aan, nog voor je opstaat, wanneer de zwelling het minst is. Draag hem de hele dag en trek hem ‘s avonds pas uit. Als je benen aan het einde van de dag minder zwaar aanvoelen dan voorheen, is dat een duidelijk teken dat de steunkous zijn werk doet.
Verbetert de situatie niet na twee tot vier weken consequent gebruik, of nemen de klachten toe, dan is het verstandig om de maat te laten controleren of een arts te raadplegen. Een verkeerd zittende steunkous kan drukplekken veroorzaken en werkt minder effectief.
Wat maakt het aan- en uittrekken van steunkousen makkelijker?
Het aan- en uittrekken van steunkousen is voor veel mensen een dagelijkse uitdaging, met name voor ouderen, mensen met beperkte mobiliteit of mensen die herstellen van een operatie. Speciale hulpmiddelen voor het aan- en uittrekken van steunkousen verlichten deze handeling aanzienlijk en maken het mogelijk om dit zelfstandig te doen.
Er zijn verschillende soorten hulpmiddelen beschikbaar, afhankelijk van het type steunkous en de mate van beperking:
- Aantrektangen of kousentrekkers: Hulpmiddelen waarmee je de kous over de voet trekt zonder te hoeven bukken.
- Frames of frames met glijvlak: De kous wordt over een frame gespannen zodat je de voet er eenvoudig in kunt schuiven.
- Uittrekhulpen: Haken of lussen waarmee je de kous van de voet trekt zonder kracht te hoeven zetten.
- Glijcrèmes of glijkousen: Verminderen de wrijving en maken het aantrekken soepeler.
Meer informatie over de mogelijkheden vind je op de pagina over zelfstandig steunkousen aan- en uittrekken.
Hoe Eritek helpt bij het zelfstandig dragen van steunkousen
Voor mensen die dagelijks worstelen met het aan- en uittrekken van steunkousen biedt Eritek praktische, duurzame hulpmiddelen die dit proces aanzienlijk vereenvoudigen. De producten zijn ontwikkeld voor mensen met beperkte mobiliteit, ouderen en iedereen die meer zelfstandigheid wil in de dagelijkse verzorging.
Eritek onderscheidt zich op de volgende punten:
- Robuuste, langdurig bruikbare hulpmiddelen van hoge kwaliteit
- Geschikt voor zowel open als gesloten teen steunkousen
- Bruikbaar zonder hulp van een mantelzorger of zorgprofessional
- Beschikbaar voor zowel aan- als uittrekken van steunkousen
- Ingezet door eindgebruikers én zorgprofessionals in meerdere landen
De Ort-O-Mate is een van de hulpmiddelen van Eritek die specifiek is ontworpen voor het zelfstandig uittrekken van steunkousen. Wil je weten welk hulpmiddel het beste past bij jouw situatie? Neem contact op met Eritek voor persoonlijk advies.